Karabaş otu (Lavandula stoechas), lavanta ailesine ait aromatik bir bitkidir. Yüzyıllardır sakinleştirici, nefes açıcı ve dengeleyici özellikleriyle kullanılmaktadır. Modern kullanımda özellikle sigara bırakma süreci, bağımlılık davranış yönetimi ve stres kontrolü gibi alanlarda dikkat çeker.

Bilimsel çalışmalar karabaş otunun nikotin bağımlılığını doğrudan azalttığını göstermese de, fizyolojik etkileri nedeniyle sürece dolaylı ve doğal bir destek sağlayabilir.

Karabaş Otu Nedir?

Karabaş otu; mor-koyu tonlu çiçekleri, keskin aroması ve yüksek uçucu yağ içeriğiyle bilinen bir tür çalılı bitkidir.
Bitkide en çok öne çıkan bileşenler:

• Linalool
• Kamfen
• 1,8-sineol (ökaliptol)
• Bornil asetat
• Uçucu terpenoidler

Bu bileşenler, bitkinin rahatlatıcı, nefes açıcı ve zihinsel denge sağlayıcı etkilerinden sorumludur.

1. Sigara Bırakma Sürecinde Karabaş Otu Nasıl Destek Olur?

A) Nikotin yoksunluğuna bağlı stres ve huzursuzluğu azaltabilir

Sigara bırakan kişilerin en sık yaşadığı sorunlardan biri:

• sinirlilik
• huzursuzluk
• odaklanma güçlüğü

Karabaş otu uçucu yağları bu dönemde doğal bir sakinlik hissi oluşturabilir.

B) Strese bağlı sigara isteğini hafifletir

Sigara içme davranışının önemli bir tetikleyicisi strestir.
Karabaş otunun rahatlatıcı kokusu:

• stres seviyesini azaltabilir
• duygusal tetiklenmeleri hafifletebilir
• yeniden sigara içme isteğini baskılayabilir

C) Koku alışkanlıklarını kırar

Sigara bağımlılığında koku hafızası güçlü bir tetikleyicidir.

Karabaş otunun keskin ve ferahlatıcı aroması:

• sigara kokusunu bastırır
• alışılmış koku–davranış döngüsünü bozar
• yeni, temiz bir “nefes ritüeli” oluşturmaya yardımcı olur

2. Bağımlılık Davranışı Üzerindeki Dolaylı Etkiler

Karabaş otu bağımlılığı tedavi eden bir ürün değildir, ancak davranışsal bileşenleri destekler:

• kaygı ve stres tepkilerini azaltır
• “sigara içmezsem rahatlayamam” inancını zayıflatır
• aromatik uyarı ile sakinleşme sağlar
• zihin–beden farkındalığını artırır

Bu etkiler, bağımlılık davranışının kırılmasına dolaylı olarak katkıda bulunabilir.

3. Kilo Kontrolü ve Tatlı İsteği Üzerindeki Etkiler

Sigara bırakan birçok kişi tatlı isteği ve atıştırma artışı yaşar.
Karabaş otu bu dönemde:

• sinir sistemini dengeleyerek duygusal yeme davranışını azaltabilir
• sakinlik hissi ile tatlı krizlerini hafifletebilir
• ferahlatıcı aromasıyla ağız meşguliyetine alternatif sunabilir

Bu nedenle bitki, kilo kontrol sürecinde de doğal bir destek olarak değerlendirilebilir.

4. Karabaş Otu Nasıl Kullanılır?

• Çay: Bitkinin çiçekleriyle hazırlanmış hafif bir çay tüketilebilir.
• Aroma / koklama: Kuru çiçeklerin koklanması bile rahatlatıcı etki gösterebilir.
• Kapsül formu: Standartize edilmiş ürünler kontrollü kullanım sağlar.

Tavsiye edilen kullanım miktarı:
Günde 1 fincan çay veya kısa süreli aromatik inhalasyon.

5. Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Kan sulandırıcı ilaç kullananlar doktora danışmalıdır.
• Hamileler ve emzirenler hekim görüşü almadan kullanmamalıdır.
• Çok yoğun, yüksek doz veya uzun süreli kullanım önerilmez.
• Yoğun uçucu yağ içerdiği için aşırı tüketim baş ağrısı yapabilir.

Sonuç: Karabaş Otu Sigara Bırakma ve Stres Yönetiminde Doğal Bir Destektir

Karabaş otu; sigara bırakma sürecinde görülen stres, huzursuzluk, koku tetiklenmeleri ve tatlı isteğinin kontrolünde doğal, güvenli ve tamamlayıcı bir seçenek olabilir.
Tedavinin yerini tutmaz ancak sürecin konforunu artırabilir.

Kakule (Elettaria cardamomum)

Sigara Bırakma, Bağımlılık ve Kilo Verme Sürecinde Doğal Bir Destek

Sigara bırakma sürecinde birçok kişi ağız alışkanlığı, stres, tatlı isteği, iştah artışı ve kilo alımı ile mücadele eder. Bu dönemde bazı doğal destekler kişinin süreci daha konforlu atlatmasına yardımcı olabilir. Kakule (Elettaria cardamomum), Zencefilgiller familyasına ait aromatik bir bitki olarak bu noktada dikkat çeken seçeneklerden biridir.

Bilimsel çalışmalar kakulenin doğrudan nikotin bağımlılığını azalttığını göstermemiş olsa da, aromatik bileşenleri sayesinde sigara bırakma, bağımlılık davranışı yönetimi ve kilo kontrolü süreçlerinde dolaylı faydalar sağlayabilir.

Kakule Nedir? (Elettaria cardamomum)

Kakule; ferah aroması, uçucu yağları ve sindirimi destekleyen özellikleriyle bilinen bir bitkidir. İçeriğindeki başlıca bileşenler:

• 1,8-sineol
• cineol
• terpenler
• limonen
• borneol

Bu bileşenler kakuleye hem keskin bir aroma hem de fizyolojik etkiler kazandırır.

1. Sigara Bırakma Sürecinde Kakulenin Destekleyici Etkileri

Ağız–beyin alışkanlığını yönetir

Sigara bağımlılığının temel bileşenlerinden biri de oral alışkanlıktır. Sigara içme davranışının büyük kısmı ağız–el meşguliyetinden gelir.
Kakule çiğnemek:

• ağız–el bağımlılık döngüsünü meşgul eder
• “sigara arama davranışını” azaltabilir
• ağız boşluğu hissini doldurarak yoksunluk stresini hafifletebilir

Bu durum davranış biliminde behavioral substitution olarak bilinir.

Ağız tadını ve nefesi tazeler

Sigara bırakanlarda:

• metalik tat
• ağız kokusu
• tat bozukluğu

sık görülür. Kakule içindeki uçucu yağlar tükürük salgısını artırarak bu şikâyetleri hafifletebilir. Bu durum sigara isteğini tetikleyen “ağız tadı kötüleşti, bir sigara içsem geçer” düşüncesini kırmaya yardımcı olabilir.

Stresi hafifletebilir

Bazı küçük çalışmalar kakule aromasının:

• kalp atım hızını düşürdüğünü
• rahatlama hissi oluşturduğunu

bildirmiştir. Sigara bırakma sürecinde stres, yeniden başlama riskini artıran en güçlü faktörlerden biridir. Kakule bu stresin yönetilmesine katkı sağlayabilir.

2. Bağımlılık Davranışı Üzerine Etkileri

Kakule nikotin reseptörlerini etkilemez; dolayısıyla bağımlılığı doğrudan azaltan bir tedavi değildir.
Ancak bağımlılığın davranışsal ayağında güçlü bir destek sunabilir.

Bağımlılık davranışı yönetiminde kakule neden faydalı olabilir?

• Ağız meşguliyetini sağlar
• Atıştırmalık eğilimini azaltır
• Tetikleyici koku–tat uyaranlarını baskılar
• Ferahlık hissiyle stres kaynaklı sigara isteğini kırabilir

Bağımlılık tedavilerinde küçük çevresel destekler, ana tedavinin etkinliğini artırmada önemli rol oynar.

3. Kilo Verme ve İştah Kontrolünde Kakule

Sigara bırakan kişilerde kilo alımı yaygın olarak görülür. Bunun sebebi:

• leptin–ghrelin dengesinin bozulması (iştah artışı)
• ağız alışkanlığının atıştırmaya kayması
• tatlı isteğinin belirgin artmasıdır

Kakule bu dönemde şu açılardan destek olabilir:

Tatlı isteğini azaltabilir

Kakule aroması, özellikle tatlı krizlerini baskılamada etkilidir. Ferahlık hissi, tatlı isteğinin yoğunluğunu düşürür.
Bu etki, hem kilo kontrolü hem de sigara bırakma sürecinde avantaj sağlar.

Sindirim sistemini rahatlatır

Kakule; şişkinlik, hazımsızlık ve midede rahatsızlık hissini azaltabilir. Bu etkiler, diyet sürecine uyumu kolaylaştırır.

4. Kakule Nasıl Kullanılır?

• Günde 2–3 adet kakule tohumu çiğnenebilir.
• Kabuğu açılıp içindeki küçük aromatik taneler ağızda bekletilebilir.
• Etki genellikle 1–2 dakika içinde ferahlık şeklinde hissedilir.

5. Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Hamilelerin ve emzirenlerin doktoruna danışması önerilir.
• Safra taşı, aktif ülser veya ileri gastriti olanlar dikkatli kullanmalıdır.
• Günlük aşırı tüketim mide hassasiyeti yapabilir.

Sonuç: Kakule Sigara Bırakma ve Kilo Yönetiminde Faydalı Bir Doğal Destek Olabilir

Kakule; sigara bırakma, bağımlılık davranışı yönetimi ve kilo kontrol sürecinde tedavi yerine geçen bir ürün olmasa da:

• ağız alışkanlığını dengelemesi
• tat ve koku tetikleyicilerini azaltması
• tatlı isteğini baskılaması
• stres ve huzursuzluğu hafifletmesi
• sayesinde süreci daha konforlu ve sürdürülebilir hâle getirebilen doğal bir destek olarak öne çıkmaktadır.

PRP Nedir ve Nasıl Etki Eder?
PRP, kişinin kendi kanından elde edilen ve büyüme faktörleri açısından zengin bir plazma ürünüdür. Kanımızda bulunan plateletler (trombositler), hasarlı dokuların onarılmasında ve yeni doku oluşumunda kilit rol oynayan çeşitli büyüme faktörleri içerir. Saç PRP uygulamasında da bu prensipten faydalanılır.

Uygulama aşamaları

Kan Alımı: Kişiden az miktarda kan alınır (yaklaşık 10-20 ml).
Santrifüj İşlemi: Alınan kan özel bir santrifüj cihazında işlenerek kanın farklı bileşenlerine ayrışması sağlanır. Bu işlem sonucunda plateletlerden zengin plazma elde edilir.
PRP Enjeksiyonu: Elde edilen PRP, saç dökülmesi yaşanan veya saçların güçlendirilmek istendiği saç derisi bölgelerine ince iğnelerle enjekte edilir.

Enjekte edilen büyüme faktörleri, saç foliküllerini (saç köklerini) uyararak şu etkileri sağlar:Saç Büyümesinin Uyarılması: Uyuyan veya zayıflamış saç köklerini aktive ederek yeni saç büyümesini tetikler.
Saç Kalitesinin Artırılması: Mevcut saçların daha kalın, daha güçlü ve daha parlak olmasını destekler.
Saç Dökülmesinin Azaltılması: Saç dökülmesini yavaşlatmaya veya durdurmaya yardımcı olabilir.
Kan Dolaşımının İyileştirilmesi: Saç derisindeki kan akışını artırarak saç köklerinin daha iyi beslenmesini sağlar.

Kimler İçin Uygundur?

Saç PRP uygulaması genellikle şu durumlar için değerlendirilebilir:

Androgenetik Alopesi (Erkek Tipi Saç Dökülmesi): Özellikle dökülmenin erken evrelerinde ve saç köklerinin tamamen ölmediği durumlarda etkili olabilir.

Kadın Tipi Saç Dökülmesi: Kadınlarda görülen yaygın saç seyrelmelerinde faydalı olabilir.

Saç Ekiminden Sonra Destek Tedavisi: Saç ekimi sonrası ekilen greftlerin (saç köklerinin) tutunmasını ve büyümesini desteklemek amacıyla kullanılabilir.

Saç Kalitesini Artırmak İsteyenler: Daha sağlıklı, canlı ve güçlü saçlara sahip olmak isteyenler için bir seçenek olabilir.

Uygulama Süreci ve Beklentiler

PRP uygulaması genellikle birkaç seanstan oluşur. Seans sayısı ve sıklığı kişinin saç dökülmesinin şiddetine ve doktorun değerlendirmesine göre belirlenir. Genellikle başlangıçta ayda bir kez olmak üzere 3-4 seans uygulanır, ardından idame seansları gerekebilir.

Uygulama sonrası hafif kızarıklık, şişlik veya hassasiyet görülebilir, ancak bu etkiler genellikle kısa sürede geçer. İşlem sonrası günlük aktivitelere hemen dönülebilir.

PRP tedavisinin sonuçları kişiden kişiye değişmekle birlikte, ilk etkiler genellikle birkaç ay içinde görülmeye başlar. Tam sonuçlar için tedavinin düzenli olarak sürdürülmesi önemlidir. Unutulmamalıdır ki PRP, mevcut saç köklerini güçlendiren ve yeni saç büyümesini destekleyen bir yöntemdir; tamamen kaybolmuş saç köklerini geri getirme yeteneği sınırlıdır.

Saç PRP uygulaması, saç dökülmesi tedavisinde bilimsel olarak desteklenen ve doğal bir yöntemdir. Kendi kanınızdan elde edilen büyüme faktörleriyle saç köklerinizi besleyerek saçlarınızın sağlığını ve görünümünü iyileştirmeyi hedefler.

Saç dökülmesi konusunda endişeleriniz varsa veya PRP uygulamasının sizin için uygun olup olmadığını merak ediyorsanız, detaylı bir değerlendirme ve ücretsiz ön görüşme için Bursa-Beşevler’de bulunan kliniğimize kahve içmeye bekliyoruz.

Dr.Mesut ERSOY

Yaşla birlikte yüzümüzde oluşan ince çizgiler ve kırışıklıklar zamanla daha belirgin hale gelerek ifademizi yorgun veya kızgın gösterebilir. Günümüzün en popüler ve etkili estetik uygulamalarından biri olan Botoks, mimik çizgilerinin giderilmesinde ve çok daha genç, dinamik bir görünüm elde edilmesinde güvenilir bir çözümdür.

Botoks Nedir ve Nasıl Etki Eder?

Botoks uygulamasında kullanılan madde, Clostridium botulinum adlı bakteri tarafından salgılanan saflaştırılmış bir proteindir. Bu protein, sinir uçlarından salgılanan ve kas kasılmasını sağlayan asetilkolin adlı maddenin salınımını geçici olarak bloke ederek uygulanan bölgedeki kasın fonksiyonunu azaltır veya yok eder.

Botoks ile amaçlanan, mimik kaslarının kasılmasıyla oluşan dinamik kırışıklıkların azalmasıdır. Ancak dinlenme halinde mevcut olan derin çizgiler için etkisi daha sınırlıdır. Kaslardaki gevşeme genellikle 3 ila 6 ay kadar sürebilir; dolayısıyla etkinin devamı için düzenli aralıklarla tekrarlanması gerekmektedir.

Botoks, hedeflenen kaslara uygulandıktan sonra etkisinin 3-5 gün içinde ilerleyici bir şekilde artması ve 10-12 gün içinde tamamlanması beklenir. Bu süre boyunca uygulama yapılan bölgelerde hafif asimetriler fark edebilirsiniz; ancak ilaç etkisini gösterdikçe bu durum kendiliğinden düzelecektir.

Önemli Not

Botoks bir mucize değildir ve yüzde kalıcı bir değişiklik yapmaz. Amacı, yüzü 20 yıl önceki görünümüne döndürmek değil, belirli bölgelerdeki kırışıklıklarda geçici bir düzelme sağlamaktır. Uygulama esnasında bu mimik kasları geçici olarak çalıştırılamaz. Bu nedenle, şaşkınlık ve kızgınlık ifadeleri başta olmak üzere yüzdeki bazı sevinç ve üzüntü ifadelerinin bir kısmında kısıtlanma olabilir.

Botoks Hangi Bölgelere Uygulanır?

Botoks uygulaması geniş bir yelpazede kullanılabilir ve en sık tercih edilen bölgeler şunlardır:

• Alın bölgesindeki yatay çizgiler
• İki kaş arasında yer alan ve çatık kaş görünümüne yol açan çizgiler
• Her iki kaş yan taraflarının yukarı kaldırılması (kaş kaldırma)
• Her iki göz yan tarafında yer alan “kaz ayakları” olarak bilinen çizgiler ve kırışıklıklar
• Alt göz kapağındaki çizgiler ve kısık göz şikayetinin düzeltilmesi
• Burun ucunun kaldırılması (burun botoksu)
• Gülerken üst diş etinin görünmesi (gummy smile tedavisi)
• Üst ve alt dudaktaki dikey çizgiler (sigara içimi çizgileri veya barkod çizgileri)
• Dudak köşelerinin yukarıya kaldırılması
• Alt dudak ile çene arasındaki yatay çizgi
• Çene cildinin daha pürüzsüz hale getirilmesi, portakal kabuğu görünümünün düzeltilmesi
• Diş sıkma, gıcırdatma (masseter botoksu)
• Boyundaki yatay çizgilerin ve dikey bantların tedavisi (Nefertiti Lift)
• Eller, ayaklar, yüz ve koltuk altındaki aşırı terlemenin tedavisi (hiperhidroz)

Uygulama Süreci ve Tedavi Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler

Uygulama Süreci

Botoks uygulaması, oldukça hızlı ve konforlu bir işlemdir:

• Tedavi bölgesi işlem öncesinde temizlenerek lokal anestezi etkisi gösteren krem uygulanır.
• Botoks, çok ince uçlu özel iğneler ile birkaç noktadan kas içine enjekte edilir.
• Botoks genellikle alerjik bir reaksiyona neden olmaz ve rutin alerji testi yapılmasına gerek yoktur. Ancak çok nadiren enjeksiyon bölgesinde hafif hassasiyet veya reaksiyonlar görülebilir.
• Uygulama esnasında hastayı rahatsız eden belirgin bir ağrı şikayeti oluşmaz.
• Tüm uygulama yaklaşık 10-15 dakika sürer.
• Gebelik ihtimaliniz varsa veya emziriyorsanız Botoks yaptırmamalısınız.

Tedavi Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler

Uygulamanın başarısı ve olası yan etkilerin önlenmesi için aşağıdaki talimatlara dikkat etmeniz önemlidir:

• İlk 2 saat içinde Botoks enjeksiyonu yapılan yüz kasları çalıştırılmalıdır (kaşlar yukarı kaldırılmalı, kızar gibi yapılmalı veya gözler kısılmalıdır). Bu işlem, botulinum toksininin uygulanan kaslara daha iyi yayılmasına ve etkinliğini artırmasına yardımcı olacaktır.
• Yüzde oluşabilecek ödem, kızarıklık ve morluğu azaltmak amacıyla tedaviden hemen sonra başlayarak her 2 saatte bir 15 dakika süreyle havluya sarılmış buz paketi ile yüze soğuk kompres yapılmalıdır. Buz uygulamasına ilk 24 saat boyunca devam edilmelidir. Tüm bu önlemlere rağmen yüzde morluk oluşabilir; ancak bu morluk kendiliğinden kaybolacaktır.
• Hekimin uygun görmesi halinde yüzdeki ödem, kızarıklık ve morluğun tedavisi için çeşitli krem ve oral ilaçlar kullanılabilir. Hekime danışmadan yüze herhangi bir krem sürülmemeli ve oral ilaç kullanılmamalıdır.
• İlk 4 saat yüz üstü yatılmamalıdır. İlk gece yüksek bir yastık ile sırt üstü yatmak daha uygun olacaktır.
• İlk 24 saat içinde yüz ovuşturulmamalı, yüze makyaj veya masaj yapılmamalı, saçlar boyatılmamalı ve kaşlar aldırılmamalıdır.
• İlk 24 saat içinde yüzde kızarıklık ve ödeme yol açabileceğinden sıcak banyo ve duş yapılmamalı, hamama, solaryuma girilmemeli ve yoğun güneşten kaçınılmalıdır.
• İlk 24 saat içinde kan basıncını artırarak yüzde kızarıklık ve ödeme neden olabilecek ağır ve yoğun spor, vücut geliştirme, pilates ve yoga gibi aktivitelerden kaçınılmalıdır.
• İlk 3 gün boyunca enfeksiyon riski nedeniyle havuza girilmemelidir.
• İlk 3 gün boyunca alkol, sigara, aspirin, ağrı kesiciler (ibuprofen, naproksen), kan sulandırıcı ilaçlar (kumadin, warfarin, klopidogrel), yeşil çay, sarımsak, balık yağı, C vitamini, E vitamini, niyasin, ginkgo, ginseng, ekinezya ve yüksek oranda şeker, sodyum, kafein içeren gıdalar alınmamalıdır.
• İlk 1 hafta boyunca yüze cilt bakımı ve peeling yapılmamalıdır.
• Botulinum toksin enjeksiyonu yapıldıktan sonra aynı bölgeye mezoterapi, PRP, HIFU (High Intensity Focused Ultrasound), lazer ve radyofrekans gibi yöntemlerin uygulanması, botulinum toksininin etki süresini kısaltacağından hekimin onayı olmadan bu uygulamalar yaptırılmamalıdır.
• Vitamin ve takviye tablet kullanımları Botoks’un etki süresini kısaltabilir.

Botoks Uygulamalarının Riskleri ve Olası Yan Etkileri Nelerdir?

Botoks, estetik amaçlı olarak 15 yıldır, kas hastalıklarında ise çok daha uzun süredir güvenle kullanılmaktadır. Bu süreler içinde Botoks’un yaygın ve kalıcı yan etkileri saptanmamıştır. Amerikan İlaç Araştırma Dairesi FDA’nın da onayladığı Botoks, tüm dünyada yaygın olarak kullanılmaktadır.

Olası Geçici Yan Etkiler:

• Göz Kapağı Düşüklüğü (Pitozis): Özellikle kaş arası ve alın bölgesine yapılan uygulamalarda nadiren görülebilir. Oluşması durumunda genellikle birkaç gün ila birkaç hafta içinde kendiliğinden düzelir. Gerekli görülürse, doktorunuz tarafından bu durumu hafifletmeye yönelik ek uygulamalar yapılabilir.
• Çiğneme Güçlüğü: Masseter botoksu (diş sıkma tedavisi) sonrasında bazı hastalarda hafif ve geçici çiğneme güçlüğü yaşanabilir. Bu durum genellikle birkaç gün ila bir hafta içinde kendiliğinden geçer. Bu süre zarfında daha yumuşak gıdalar tüketmek rahatlamanıza yardımcı olabilir.
• Diğer Geçici Etkiler: Enjeksiyon bölgesinde hafif kızarıklık, morluk veya şişlikler sıklıkla görülür ve genellikle birkaç gün içinde kaybolur. Nadiren hafif baş ağrısı da yaşanabilir ve genellikle kısa sürelidir.

Çok nadir görülen ancak yutma veya nefes almada güçlük gibi ciddi yan etkiler görülebilir. Bu durumda derhal doktorunuza bilgi vermelisiniz.

Burada belirtilen süreler genel tahminlerdir ve her bireyin vücut tepkisi farklı olabileceği için bu süreler değişiklik gösterebilir. Uygulama sonrası herhangi bir endişe verici durumda doktorunuzla iletişime geçmeniz önemlidir.

Kliniğimizde Botoks Uygulamaları

Kliniğimizde yapılan estetik işlemler; Sağlık Bakanlığı tarafından onaylı medikal estetik sertifikasına sahip Dr. Mesut Ersoy tarafından gerçekleştirilmektedir.

Amacımız, sadece kırışıklıkları gidermek değil, aynı zamanda doğal bir görünüm sağlamak, yüz ifadenizi korumak ve gençleşirken kendinize olan güveninizi artırmaktır. Uygulama öncesinde detaylı bir muayene ve danışmanlık süreciyle beklentileriniz değerlendirilir ve size özel en uygun tedavi planı oluşturulur.

Siz de daha genç, dinamik ve dinlenmiş bir görünüme kavuşmak isterseniz, Botoks uygulamaları hakkında daha fazla bilgi almak ve Bursa Beşevler’de bulunan kliniğimizde randevu oluşturmak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

1-Günün ilk sigarasını sabah uyandıktan ne kadar sonra içersiniz?

1. İlk 5 dakika içinde (3 puan)
2. 6-30 dakika içinde (2 puan)
3. 31-60 dakika içinde (1 puan)
4. 1 saatten sonra (0 puan)

2-Günde kaç adet sigara içiyorsunuz?

1. 31 ve daha fazla (3 puan)
2. 21-30 adet (2 puan)
3. 11-20 adet (1 puan)
4. 10 ve daha az (0 puan)

3-Sigara içmenin yasak olduğu yerlerde sigara içmemek sizi zorlar mı?

1. Evet (1 puan)
2. Hayır (0 puan)

4-Günün hangi sigarasından vazgeçmek sizin için daha zordur?

1. Sabah ilk içilen sigara (1 puan)
2. Diğer zamanlarda içilen sigaralar (0 puan)

5. Sabahları günün diğer zamanlarına göre daha fazla sigara içiyor musunuz?

1. Evet (1 puan)
2. Hayır (0 puan)

6. Yatmanızı gerektirecek kadar hasta olduğunuz zamanlarda da sigara içer misiniz?

1. Evet (1 puan)
2. Hayır (0 puan)

Sizin Puanınız Kaç ?

SONUÇ:

• 0-2 puan arası        –           Çok hafif bağımlılık

• 3-4 puan arası        –           Hafif bağımlılık

•        5  puan            –           Orta derecede bağımlılık

• 6-7 puan arası        –           İleri derecede bağımlılık

• 8-10 puan arası      –           Çok ileri derecede bağımlılık

Sigarayı Nasıl Bırakabilirim?

Sigara Nasıl Bağımlılık Yapıyor?

                                               

                                                  PROBİYOTİK NEDİR?

          Bakteri lafını duyduğumuzda aklımıza ilk olarak “hastalık“, “mikrop” gibi olumsuz kavramlar gelmektedir. Ancak vücudumuz için yararlı ve gerekli birçok bakteri bulunmaktadır. Genel olarak bu bakterilere probiyotikler adı verilmektedir.

          Probiyotikler bağışıklık sisteminin desteklenmesi, vitamin sentezi, sindirime yardımcı olma, kilo verme ve zararlı bakterilerin çoğalmasına engel olmak gibi birçok yararı bulunmaktadır.

Kısaca probiyotikler, belirli miktarlarda alındıklarında sağlığı olumlu yönde etkileyen mikroorganizmalardır. Probiyotikler besinlerin fermente edilmesi, daha uzun süre saklanabilmesi, besleyici özelliklerini ve vitamin içeriklerini arttırması amacıyla kullanılmaktadır.

Probiyotik olarak kullanılacak bakteriler; barsak florasından elde edilmiş, canlı, mide ve safra asitlerine dayanıklı olmalıdır. Barsak hücrelerine uyumlu ve kolonizasyon sağlayabilmelidir. Probiyotiklerin besinsel kaynakları Laktobasiller, Bifidobakteriler, Enterokoklar ve Streptokokların kullanıldığı fermente yoğurtlar, peynir, kımız, kefir, turşu, ekmek, bira ve şaraptır.

       Prebiyotikler ise, yararlı kolon bakterilerinin çoğalmasını destekleyerek kişinin sağlığını olumlu yönde etkileyen, fermente olabilen ve sindirilmeyen karbonhidrat grubu besin bileşenleridir.

          Erişkin kolon mikroflorasında 500 kadar farklı türde bakteri vardır, bunun %99’unu 30-40 çeşit tür oluşturmaktadır. Son zamanlarda mikroflora yerine mikrobiyata terimi kullanılmaktadır.

          Probiyotik ve Prebiyotiklerin yararlı etkilerini şu başlıklar altında toplayabiliriz:
1. Barsak epitel hücrelerinin büyümesini teşvik eder
2. Enteropatojenler ve bunların toksik maddelerinden korunma sağlar.
3. Özellikle karbonhidrat ve protein sindirimine yardımcı olur
4. Gaita özelliklerini belirler (%60 flora bakterileridir)
5. Fonksiyonel ve inflamatuvar bağırsak hastalıklarında etkileri vardır.
6. Mineral absorpsiyonunu düzenleyici etkileri
7. Vitamin üretimi (özellikle K2) ve emilimi
8. İmmün sistem regülasyonu ve antikor üretimi üzerindeki etkileri
9. Alerjik ve cilt hastalıkları üzerinde etkileri
10. Kan lipid düzeyleri üzerinden kardiyovasküler hastalıklara etkileri
11. Barsak sisteminden gelecek toksinlerin azaltılması ile hepatoensefalik etkileri
12. İmmun sistem ve epitelyum gelişimi kontrolü ile kanserden koruyucu etkileri

          PROBİYOTİKLERİ NASIL KULLANMALIYIZ?

Probiyotik kullanımının bir uzman danışmanlığı ile birlikte alınması önemlidir. Bağırsak düzeninize, beslenme alışkanlığınıza ya sağlık açısından ihtiyacınıza göre farklılıklar gösterebilmektedir.

Tüm ilaç ve takviyelerde olabileceği gibi probiyotik kullanımı esnasında ishal, kabızlık, gaz, mide bulantısı, ciltte kaşıntı döküntü alerjiler, baş ağrısı gibi yan etkiler görülebilmektedir. Bu yüzden düşük dozlarda başlanarak vücudun tepkisine göre doz düzenlemesi yapmak önemlidir.
Probiyotikler genellikle yemekten hemen önce ya da yemeklerle birlikte kullanılabilir.
Probiyotik kullanımında etkinin görülebilmesi için en az 4 haftalık bir kullanım yararlı olmaktadır. Probiyotik kullanımın bırakılması sonucunda eğer beslenme düzeninizde probiyotik içerikli gıdalardan fakir bir beslenme tarzınız varda 2-3 hafta içerisinde bağırsak florası tekrar eski haline dönebilir. Bu yüzden probiyotik içerikli gıdalarla beslenmek veya periyodik olarak takviye probiyotik kullanımı yarar sağlamaktadır.
Bağışıklık sistemi hastalığı olan ya da ağır ve kronik bir hastalığı olanların kendilerini takip eden doktorlarının bilgisi ve onayı olmadan probiyotik takviye kullanmamaları çok önemlidir.

          PROBİYOTİK KULLANIMINDA NELERE DİKKAT ETMEM GEREKİR?
Öncelikle kullanmayı düşündüğünüz probiyotik desteği bakteri veya bakteri karışımlarından oluşmaktadır. Takviye preparatın içerisinde bulunan bakterilerin özelliğine göre vücudumuzda oluşturduğu etki de değişkenlik gösterebilmektedir. Bazı probiyotikler gaz veya şişkinlik gibi rahatsızlıklarınıza iyi gelirken, bazıları ishal durumunda, bazıları ise kabızlık durumlarında kullanılmaktadır.

          BAKTERİ SAYISI ÖNEMLİ Mİ?
Probiyotik takviyelerinin gücü ve etkisi içerisinde bulunan bakterinin koloni oluşturan birimlerin sayısı (CFU) ile ölçülmektedir. CFU seviyesinin artması güç ve etkinliğini artırmaktadır. CFU seviyesindeki artışa paralel olarak kullanacağınız probiyotiğin fiyatı da artış göstermektedir.

          HANGİ ŞİKAYETLERDE HANGİ PROBİYOTİĞİ TERCİH ETMELİYİM?

          Kabızlık : Kabızlık ya da kabızlıkla seyreden spastik kolon sendromunuz varsa B.Lactis, B. Longum, L. Asidoflus, L. Reuteri, L. Plantarum suçlarının bulunduğu probiyotik takviyeleri tercih edilmektedir.

          İshal : İshal şikayetlerinde S. Boulardii, Saccharomyces ve Bifidobacterium türleri tercih edilmektedir.

          Gaz ve Şişkinlik : Gaz, karın bölgesinde şişkinlik ve karın ağrısı şikayetleri olanlarda; L. Plantarum, U299 bifidobakteri, S. Celevisiae ile bazı laktobasil karışımları tercih edilmektedir.     

          Kilo Fazlalığı : Kilo fazlalığından dolayı probiyotik desteği kullanmak isteyenler Lactobasil ve bifidobacterium ailesine ait suşlar  önerilmektedir.          

          Bağışıklığı Destekleme : Bağışıklığı desteklemek amacıyla L. Gasseri, L. Crispatus ve B. Bifidon, B. Longum, L. Caseli ve L. plantarum içerikli probiyotikleri tercih edilmektedir.

Herhangi bir sağlık şikâyetiniz olmasa dahi genel sağlık yararınızı artırmak için 4-8 hafta süreyle probiyotik desteği kullanmak genel sağlığınıza yarar sağlayacaktır. Bunun için Lactobasillus ve Bifidobacterium ailesine ait probiyotikler yeterli olacaktır.

          BAZI ÖNEMLİ PROBİYOTİK BAKTERİLER

          LACTOBASILLUS ACIDOPHİLUS
Üzerinde en fazla araştırmanın yapıldığı bir bakterilerden biridir. Gastrointestinal sistem ve vaginada bulunmaktadır. Asidolin, asidofilin, laktobasilin, laktosin ve bunlar gibi antibiyotik maddeler üreterek zararlı bakterilerin ortamda çoğalmasına engel olur.
Bağırsaklarda doğal olarak bulunan bir bakteri türüdür. Doğal olarak yoğurt ve kefirde bulunmaktadır. Laktaz adı verilen bir enzim üretir ve sütte bulunan şeker olan laktozu laktik aside çevirir.

 Lactobacillus acidophilus kolesterolü düşürmede diğer probiyotikler türlerinden daha etkilidir.
 İshali azaltır ve önler.
 Kilo vermeye yardımcı olabilir
 Karın ağrısı, şişkinlik ve olağan dışı bağırsak hareketleri ile seyreden İrritabl bağırsak sendromu belirtilerinin iyileştirilmesine yardımcı olmaktadır.
 Bağışıklık sistemini geliştirir. Böylece viral enfeksiyon riskini azaltır.
 Burun akıntısı, burun tıkanıklığı gibi polen alerjisi belirtilerini azaltır.
 Egzama belirtilerini önler
 Bağırsak sağlığı için faydalı bir bakteri türüdür.

          LACTOBASILLUS RHOMNOSUS
Bağırsak duvarına sıkı bir şekilde yapışma özelliğine sahiptir ve bu özelliği sayesinde bağırsaklarda bulunan yararlı bakterilerin çoğalmasına destek olmaktadır.
Yağ kütlesinin azalmasını destekleyerek kilo kaybına neden olur ve insülin direncinin etkisini azaltmaktadır.
Karaciğerde yağ birikimini azaltarak alkole bağlı olmayan yağlı karaciğer hastalığına karşı koruma sağlar.
Bağırsak enfeksiyonlarına karşı koruma sağlayarak ishal oluşumunu önlemektedir.
Dişlerin çürümesine neden olan Streptococcus mutansın ağız bölgesindeki sayısını azaltıcı etkisi vardır.
Gıda alerjilerine ve alerjik reaksiyonlara karşı koruyucu etkisi vardır.
Organofosfat pestisitlerin emilimini ve zararlı etkilerini azaltıcı etkisi vardır.

          LACTOBASILLUS PLANTORUM
Genel olarak lahana turşusu, turşu, salamura zeytin gibi birçok fermente bitki ürününde bulunur.
L. Plantorum; antikanser, antienflamatuar, antiobezite ve antidiyabetik özellikleri olan bir antioksidandır. L.Plantorum ayrıca Bağırsaklarda Vit-B üretimini sağlar, demir ve kalsiyumun emiliminin ise artmasını sağlamaktadır.
Bağırsaklarda biriken toksin ve ağır metallere karşı da etkilidir. Özellikle alüminyum birikimini azaltır ve bakır atılımını artırarak bakır maruziyetinin neden olduğu oksidatif stresi tersine çevirir.
Yapılan çalışmalarda L.Plantorum’un farelerde anksiyete benzeri davranışları azaltırken, lokomotor aktivitesi, dopamin ve serotonin seviyelerini artırdığı ifade edilmiştir.
Vücut ağırlığını, yağ kitlesini, açlık kan şekerini, serum insülin ve leptin seviyelerini ve pro-inflamatuar belirleyicileri azaltıcı etkisi vardır. Ayrıca gıda alımını, kan glukoz seviyesini, glikoz ile hemoglobin düzeyini ve leptin düzeylerini azaltıcı etkileri de vardır.

          BIFIDOBACTERIUM LONGUM
Bifidobacterium ailesinin sağlığımız için faydalı olduğu düşünülen 32 farklı türü vardır. Çoğunlukla bağırsakta yaşamaktadır. Doğum sonrasında bağırsaklara yerleşmeye başlayan ilk bakterilerden biridir. Mide asidi ve safraya dirençlidir.
B. longum genel olarak bitki liflerini fermente eder. Bağışıklık sistemini uyarmaya ve iltihabı azaltmaya yardımcı olur.
B. longum vücutta iltihaplanma ve oksidatif stresi artıran bazı kimyasalların üretimini azaltmaktadır. Kısa vadede bu kimyasallar enfeksiyonla savaşan ekstra enzimlerin üretimi için gerekli olabilir, ancak uzun süreli aşırı oksidatif stres hücrelerin ölümüne, otoimmün bozukluklara, nörolojik bozulmaya ve fibromiyalji ve kronik ağrı gibi kronik durumlara yol açabilmektedir.
B. longum, kaygı giderici bir probiyotik olarak bilinmektedir. Etki mekanizması net değildir, ancak yerel bağırsak sinirlerini uyararak beyne kaygıyı hafifleten sinyaller göndermektedir. Genellikle “psikobiyotik” olarak sınıflandırıldığı kabul edilir.
B. longum, insan sağlığını iyileştirmek için iki farklı şekilde kullanılır: bağışıklık uyarıcı enzimlerin üretimi ve kompleks çözünür liflerin emilebilen daha küçük bileşenlere parçalanması. Bir probiyotik olarak, bağırsakta hangi bakterilerin hayatta kalacağını kontrol etmeye yardımcı olur.

          BIFIDOBACTERIUM INFANTIS
Bifidobacterium infantis’te B.Longum gibi hem yeni doğan bebeklere hem de yetişkinlere birçok fayda sağlayan laktik asit üreten bir bağırsak bakterisidir.
B. infantis, yeni doğan bebeklerde olduğu gibi çocuk ve yetişkinlerin de genel sağlık ve yemek sonrası gastrointestinal sistem rahatsızlıklarının daha az yaşanmasına destek olması için bağırsaklarında belirli bir denge halinde bulunması gerekmektedir.
B. infantis bağışıklık sistemini destekleyerek bağırsaklarda zararlı bakterilerin çoğalmasının önlenmesine yardımcı olmaktadır.

          LACTOBACİLLUS HELVETİCUS
Lactobacillus helveticus, İsviçre peyniri yapımında sıklıkla kullanılan peynir kültürlerinden biridir. Uyku kalite ve süresini iyileştirme, kan kalsiyum düzeyinde artış, parathormon seviyesinde azalma ve ACE inhibitörü üretimini sağlayarak kan basıncının azaltılmasını sağlayıcı etkileri bulunmaktadır.

Dr. Mesut Ersoy

KAYNAKLAR
1. KARAKAN, Mustafa. ELMACIOĞLU, Mustafa Ali. Probiyotikler-Prebiyotikler ve Bağışıklık Sistemi. Bilimsel Tamamlayıcı Tıp, Regülasyon ve Nöralterapi Dergisi Cilt 10, Sayı 1 : 2016
2. https://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/osman-muftuoglu/probiyotik-kullanma-rehberi-41140088
3. https://www.probiyotix.com/lactobacillus-acidophilus-hakkinda-bilmeniz-gerekenler/
4. https://www.diyetz.com/lactobacillus-acidophilus/
5. https://saglikliolalim.com/lactobacillus-rhamnosus/
6. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25433553/
7. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24299712/
8. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3903470/
9. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26365389/
10. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4155824/
11. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4155824/
12. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25851101/
13. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27520820/
14. https://saglikliolalim.com/lactobacillus-plantarum/
15. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4705246/
16. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27480344/
17. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4594053/
18. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25977032/
19. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26610803/
20. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4659595/
21. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26620542/
22. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26522841/
23. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26925603/
24. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24131682/
25. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4353445/
26. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27552342/
27. https://www.probiyotix.com/bifidobacterium-longum-nedir-ne-ise-yarar/
28. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4997396/
29. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36039996/

3336